عبد الحي حبيبى
27
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
نيز بدست آورده و بر تقريبا ده ولايت ديگر حكم ميراند ، وى از پيروان مخلص بودا است كه هر سال يك مجسمهء سيمين بودا بارتفاع 18 فت مىسازد ، و مجلس كبير مذهبى موكشامها پريشاد MOKSHA - MAHA - PARISHAD را انعقاد ميدهد . در مملكت وى در حدود صد دير با شش هزار راهب مذهب صغير موجود است و اضافه ازين برخى از پيروان مذاهب ديگر ، هزار معبد خاص خود را دارند . بقول هو - يى - لى - 5 ( 1 / 166 ) پادشاه كاپيسا تا فاصله 3 ميل از سرحدات خود با هيون تسنگ همراهى كرد ، و طوريكه هيون تسنگ تصريح كرده لان - پو LAN - Po ( لغمان ) و ناكى تولو NA - KIE - TO - LO ( ننگرهار ) و كين تولو KIEN - TO - LO ( گندهار ) از پشاور تا مجارى درياى سند ، در تحت تسلط پادشاه كاپيسا بوده ، و تا چاشى لو ( تكسيلا ) نيز قبلا به كاپيسا مربوط بود ، ولى پس از ان تابع كياشى مولو ( كشمير ) گرديده است . « 1 » هيون تسنگ به تفصيل از آثار مقدس و معابد و مردم و رسوم و السنه و البسهء اين ولايات معلومات ميدهد ، و در هنگام بازگشت از هند بسال 644 م چون به فلنه FA - LA - NA ( پختياى كنونى تا مجارى سند شرقا ) ميرسد ، اين ولايت را نيز تابع كاپيسا ميگويد ، در حالى كه در همين اوقات ولايات شمال هندوكش اندراب و خوست و قندوز در دست بقاياى هفتليان بوده و ولايت تسو - كو - چا TSU - KU - CHA كه پايتخت آن هو - سى - نا ( غزنه ) بود ، و شهرى ديگر هم بنام هوساله ( شايد هزاره ) داشت « 2 » داراى پادشاه علاحده و مستقلى بود ، وى با رعاياى خويش پير و كيش بودا و مذهب كبير بوده ، علم و دين را دوست داشته ، و از سلالهء شاهان سابقه بود كه مدتها قبل درينجا حكم راندهاند . « 3 » هيون تسنگ به اختلاف زبان اين ولايت با كاپيسا و ولايت فو - لى - شى - سه تانگ - نا ( پارسوستهانه ) كه پايتخت آن هوپيان ( او پى نا ) بود اشارت
--> ( 1 ) - سى - يو - كى كتاب دوم و سوم ( 2 ) - مساوى با او زالاى بطليموس ( 3 ) - سى - يو - كى كتاب دوازدهم